Bánh trôi lá cẩm

bánh trôi a

“Bánh trôi” – hình như là cách dùng từ của người miền Bắc chứ tôi chưa nghe thấy bà ngoại hay mẹ tôi gọi đây là “bánh” bao giờ. Miền Trung quê tôi gọi nó là chè trôi nước. Mà đã là chè trôi nước thì nước đường nấu ngọt lắm, cho rất nhiều gừng, ăn nóng và nhân bánh phải đậm, đậu xay nhuyễn xong không cho thêm dừa bào, mè rang hay thêm đường như trong Nam mà phải cho chút dầu lên bếp, phi hành thiệt thơm, cho đậu vô xào qua với xíu muối và tiêu xay cho thơm thiệt thơm vì nước đường vốn ngọt đậm, nhân làm thêm đường, thêm dừa bào thì không cách chi cân bằng cho đặng. Bánh trôi hay làm vào rằm, hoặc những ngày lạnh lẽo mưa gió. Lúc đó, cả nhà quây quần mỗi người một chén, vừa húp vừa xuýt xoa mới thật là ngon.

Còn “Bánh chay” thì đích thực là bánh miền Bắc rồi, trong này không ai làm. Tôi cũng chỉ biết “bánh chay” sau khi lấy chồng. Mẹ chồng tôi người Bắc. Tết Hàn Thực đầu tiên tôi về làm dâu, bà đãi tôi món bánh này. Nhìn dĩa bánh trắng muốt , tròn xoe nhỏ xinh có lấm tấm mè tôi thích mê. Nhưng khi nhón 1 chiếc đưa lên miệng cắn thử thì xém chút tôi thất thố với bà vì cái nhân là 1 viên đường tán, do bánh đã luộc nên viên đường chảy mật, cắn một cái là nó… xịt nước đường ra ngoài. Hôm đó, may mà tôi kịp ngậm miệng, không thì đã làm mặt bà ướt nhẹp vì đường!

Thú thật, bánh chay lúc mới ăn tôi chả thấy gì ngon. Vỏ nếp gần như dẻo và nhạt. Nhân là viên đường tán – quá ngọt, ăn cứ có cảm giác dinh dính, rít rít không quen. Nhưng lâu dần, tôi lại thấy hay hay trong mỗi chiếc bánh chay giản đơn như thế. Bánh chay nên làm nhỏ thôi, nhỏ xíu xiu ấy, để mỗi chiếc bánh chỉ cần một miếng là trọn. Ngậm bánh trong miệng, cắn nhẹ, nhai nhẹ để đường mật tứa ra thấm vào đầu lưỡi. Nhẩm thêm những hạt mè bùi bùi dính kèm… Ăn đôi ba chiếc bánh, nhấp ngụm trà Bắc và đọc “Thương nhớ 12”, lúc đó mới thấy Bánh chay sao mà tinh tế.

Năm nay, tôi không làm bánh trôi truyền thống mà làm bánh trôi lá cẩm, thêm 1 đĩa bánh chay nho nhỏ đúng chất Bắc để trọn vị cho tết Thanh Minh.

Nguyên liệu:

bánh trôi 1a

– 1 gói bột nếp Thái (400gr)
– 200gr đậu xanh đãi vỏ
– 300gr đường đỏ (đường tán, đường viên hoa mai,đường thốt nốt đều được)
– 1 củ gừng già
– 1 bó lá cẩm (200gr)
– 2 muỗng cà phê muối
– 2 muỗng canh mè trắng rang vàng
– 1 muỗng cà phê tiêu (nếu thích)
– 1 trái dừa già (nếu thích dùng thêm nước cốt dừa hoặc sợi dừa nạo)

Cách làm:

1. Đậu xanh vo sạch, ngâm nước (có pha 1 muỗng cà phê muối) qua đêm hoặc ngâm 2 tiếng trước khi hấp chín. Sau khi ngâm, đổ hết nước ngâm, vo lại lần nữa rồi để nước xâm xấp mặt đậu, nấu chín tơi. Đậu chín cho ra rá, tải đều cho nguội bớt rồi cho vào máy xay xay mịn. hoặc dùng muỗng tán nhuyễn.

bánh trôi 2a

2. Nếu thích nhân bánh có vị ấm nồng của tiêu thì nêm vào đậu 1 muỗng cà phê tiêu, sau đó nếm lại nhân, nếu nhân nhạt thì rắc thêm một chút xíu muối cho đậm đà rồi vo thành các viên nhân nhỏ bằng quả tắc. Sau khi vo xong nhân, dùng nilon bọc thực phẩm (wrap) bọc lại để nhân không khô. Nhân đậu sẽ dùng làm bánh trôi.

bánh trôi 3a

Lấy 3 viên đường tán (100gr) chặt thành những viên đường nhỏ bằng viên bi làm nhân bánh chay.

3. Lá cẩm mua về nhặt hết lá già, rửa sạch, cắt khúc cho vào nồi, đổ thêm 150ml nước, nấu chín (như nấu canh) thì tắt bếp. Lọc nước lá cẩm để riêng ra chén, chờ nước ấm mang nhồi bột.

bánh trôi 4a

4. Chia nếp thành 2 phần bằng nhau, mỗi phần trộn thêm một chút xíu muối. Với phần nếp muốn giữ nguyên màu trắng, ta dùng nước ấm để nhồi thành khối bột dẻo mịn. Với phần nếp muốn nhuộm màu tím, ta lấy chén nước lá cẩm vừa nấu, chờ nước ấm thì nhồi.

bánh trôi 5a

5. Sau khi nhồi xong 2 khối nếp, để riêng từng khối vào 2 tô khác nhau, bọc wrap và để 20 -30 phút cho bột nở đều sau đó mang bột ra chia thành từng viên nhỏ bằng viên nhân, vo tròn ấn dẹp, đặt viên nhân vào giữa rồi bọc nhân lại cho kín.

bánh trôi 6a

6. Bột màu tím dùng bọc nhân đậu xanh làm bánh trôi. Phần bột màu trắng vo nhỏ hơn bọc viên đường làm bánh chay.

bánh trôi 7a

7. Trong khi vo bột, đặt một nồi nước lên bếp. Khi đã vo xong bánh, đợi nước sôi thì nhẹ nhàng thả bánh vào. Không dùng muỗng đũa khuấy vào nồi bánh luộc để bánh khỏi bị nát. Bánh chín sẽ tự nổi lên.

bánh trôi 8a

8. Chuẩn bị sẵn một nồi/ thau nước lọc. bánh chín dùng vợt múc ra, chon ngay vào thay nước lạnh để bánh không bị dính và “đổ nhựa” khi ăn với nước đường.

bánh trôi 9a

9. Dùng một nồi khác, cho vào 1,5 lít nước + 200gr đường còn lại + gừng gọt vỏ, cắt chỉ. Nấu nước đường đến khi sôi bùng lên thì vặn lửa nhỏ, để liu riu. Nếu muốn ăn ngọt hay nhạt hơn, có thể thêm bớt đường tùy ý.

bánh trôi 10a

10. Thả bánh trôi lại vào trong nồi nước đường để bánh được nóng và ngấm mùi gừng, ăn sẽ thơm ngon hơn. Riêng bánh chay phải ăn nguội mới ngon nên không thả lại vào nồi nước đường mà xếp ra từng dĩa nhỏ, bên trên rắc mè rang. Tùy khẩu vị ta có thể cho thêm sợi gừng trong nồi nước đường hoặc sợi dừa bào lên mặt bánh.

bánh trôi 11a

Ghi chú:

– Nếu không mua được bột nếp Thái, có thể dùng bột nếp Vĩnh Thuận hay Tài Ký thay thế.

– Nếu không muốn ăn dẻo hoàn toàn, có thể pha bột với tỉ lệ 8 -2, tức là 8 phần bột nếp, 2 phần bột gạo để bánh cứng hơn.

15 responses

  1. Chị cũng gọi là chè trôi nước🙂 lần đầu nghe bánh trôi chẳng biết đó là bánh gì🙂 mà hình như tục cúng chè trôi nước cho lễ thanh minh là của ngừoi Hoa chứ kg phải người Việt thì phải

    • Thì chị em mình cũng một cái lò “miền Trung” ra, nên gọi “chè trôi nước” cũng giống nhau mà.🙂

      Tết Hàn thực là bắt nguồn từ TQ đó chị, và ngày đó người ta ăn đồ nguội (chứ không phải ăn bánh trôi bánh chay), cấm thổi lửa để tường nhớ ông Giới Tử Thôi thời Xuân Thu. Đến thời Lý thì tết Hàn thực được du nhập vào Việt Nam, nhưng người mình không tưởng nhớ ông Giới Tử Thôi, mà dùng ngày 3/3 âm lịch để đi tảo mộ, tưởng nhớ ông bà tổ tiên. Thế nên trong truyện Kiều mới có câu:

      “Thanh minh trong tiết tháng ba
      Lễ là Tảo mộ, hội là Đạp Thanh…”

      Còn vì sao mình lại làm bánh trôi bánh chay trong tiết Thanh Minh em cũng không biết. Em đoán chắc vì mình có nền văn hóa ẩm thực lúa nước, mà khởi thủy là bánh chưng bánh giày, nên bánh trôi bánh chay cũng là sự sáng tạo của mình thôi.

      • Chị nghĩ một phần là do văn hoá 1000 năm đô hộ nên ít nhiều nên ít nhiều mình đã ảnh hưởng và điều đó kg thể nào chối bỏ được. Còn về tục cúng chè trôi nước tiết TM thì hình như sau này theo phong trào thì phải🙂 ( thế nào cũng có kẻ ném đá …kakaka…) Nhà chị từ xưa đến giờ chẳng bao giờ cúng chè trôi nước vào tiết Thanh Minh🙂 và cũng không đi tảo mộ vào dịp này. Chỉ tảo mộ vào dịp cuối năm tháng Chạp. Và cũng chỉ thấy người Hoa hay cúng chè trôi nước và đi tảo mộ vào tháng 3 mà thôi . Hỏi tại sao cúng chè trôi nước thì được trả lời là đầu năm cúng và ăn chè trôi nước cho mọi sự được trôi chảy thông hanh🙂

      • Dạ, chuyện văn hóa mình bị ảnh hưởng (thậm chí một vài điều bị đồng hóa) văn hóa TQ cũng là chuyện hiển nhiên, chối bỏ sao được khi ngay cả chữ viết của mình có lượng từ Hán Việt cực lớn, ảnh hưởng đến mỗi câu nói hoặc viết sờ sờ ra đó.

        Nhà em cũng không có đi tảo mộ và cúng chè trôi nước trong tiết Thanh Minh. Sau này, về nhà chồng rồi mới ảnh hưởng, nhưng em chỉ xem đó là ngày mình nấu món thanh tịnh trước cúng ông bà, sau cả nhà cùng hưởng. Vậy thôi chị, chứ không có ý niệm gì lớn lao cả.🙂

  2. nhà DQ thì làm bánh trôi là loại có nhân đường hay lạc rang, còn bánh chay mới có nhân đậu xanh. Mà thường viên bánh trôi thì nhỏ hơn bánh chay một xíu xiu. Còn khi nào làm bánh trôi mặn thì mới dùng nhân đậu xanh mà có thêm chút muối và gia vị cho mằn mặn chút.

    Mà chè trôi nước thì thường có thêm nước cốt dừa heng. Còn nếu nhà DQ mà làm bánh trôi thì chỉ có rắc thêm chút mè hay vừng rồi ăn với nước đường (nhưng không có nước cốt dừa)😉🙂 Mà thường cũng ít nước đường như kiểu ăn chè trôi nước luôn.

    Nhìn viên bánh trôi lá cẩm nhà nàng ra màu đẹp quá đi. Nhiều khi, DQ cũng làm bánh trôi có vị lá dứa màu xanh xanh cho tụi trẻ con. Chẹp chẹp, thèm!

    • Ta nói, ngồi phân biệt “thằng” nào trôi, “thằng” nào chay mà ta hoa cả mắt. Hồi xưa, mình chỉ biết “chè trôi nước” thôi nhỏ. Cái chè trôi nước trong Đà Lạt mình có nước dừa, còn ngoài Huế hồi mình ra ăn thì không có (giờ có dừa không mình không biết). Xuống tới SG chè trôi nước vừa có nước dừa, vừa ăn với đá bào. Còn ngoài Hà Nội thì mình chịu, chỉ thấy mẹ chồng gọi đó là “Bánh trôi”, rồi hỏi mấy bạn sống ngoài Bắc cũng nghe mấy bạn nói “đúng rồi, nó là bánh trôi đó chị” – Nhưng khi lên mạng thì thấy rất nhiều người gọi nó là “bánh chay” còn “bánh trôi” là cái bánh bé có cục đường. Túm quần lại là ta chịu thua😀

      Thôi thì mình cứ gọi theo mẹ chồng cho chắc, có gì thì cứ cười cười là được. hi hi…

      Mà bánh tim công nhận dễ thương nhỏ hén. Năm sau mình sẽ làm bánh xanh, nhưng dùng trà xanh chứ không làm lá dứa coi thử mùi vị ra sao. (Hay 2 đứa mình làm xong đổi bánh để được ăn đủ vị? :p )

      • Thì mẹ Cún cũng toàn gọi theo kiểu ông bà Nội lâu nay vẫn gọi thế thôi ờ. Sau này mới gọi theo Dalat mình thành chè trôi nước đó chớ🙂

        Dzậy đi heng. Nhỏ cứ làm bánh trôi lá cẩm tim tím dịu dàng đi, còn nhà Cún làm bánh trôi lá dứa xanh xanh rồi mình đổi cho có đủ vị, đủ màu luôn, chịu chưa?

        Nhà này tụi nhỏ không thích mùi trà xanh nên ít khi dùng trà xanh lắm Nhỏ à!🙂😉

      • Chà, cho ông nhóc nhà mình vô cùng hội với anh em Cún luôn đi cho có tụ, đủ 4 đứa. Ở nhà mình, mùi trà xanh mình làm mình hưởng, hihi… mà lâu lâu cũng nên tự hưởng tí nhỏ ơi.🙂

  3. Bánh trôi lá cẩm màu tím đẹp hén.
    Mình chỉ thích nấu chè ỷ thôi, nắn mấy viên bột nhỏ nhỏ có đậu phộng ở giữa. Ăn đỡ ngán hơn viên trôi nước lớn.

    • Trùi ui, mình phải lên Google search nhìn hình mới biết “Chè ỉ” là chè gì đó Tím. Hồi xưa bao giờ làm chè trôi nước mẹ mình cũng làm thêm một mớ chè ỉ như vậy, nhưng mình đâu có biết, mình tưởng là hết nhân nên mẹ mình lấy đậu phộng nhét vô đỡ.😀

      P/s: mình đoán thể náo thấy màu tím là Tím cũng thích mà.🙂

  4. Chao chi, neu em khong nham thi banh chay la nhan co dau xanh. Khi luoc chin thi de ra dia an hoi dep dep, rac me len va nuoc duong thi co cho them mui huong hoa buoi. Banh chay kha to, to nhu vien troi nuoc cua nguoi Nam vay do. Banh troi thi be xiu, co moi vien duong thoi khi an bang chen chan nuoc duong vo. Em thi chi an banh troi chu banh chay to qua ngan lam. Nhung thu nay la khi con nuo Ba Noi lam roi thay chu khong song ngoai Bac cho nen khong chac 100%.
    Chao chi.
    Em theo doi bai viet cua cac chi ( tat ca cac blog ) rat thuong xuyen va cung vui buon theo tam trang cua moi nguoi. Chuc cac chi vui khoe.

    • Chào Kathy,

      Cám ơn em đã quan tâm, chia sẻ với góc bếp nhỏ của chị. Chị cũng chúc em và gia đình luôn an vui nha.

      Về bánh. Chị cũng bí cái vụ gọi tên cái nào chay cái nào trôi quá Kathy ơi. Chị chỉ biết chè trôi nước thôi. Sau này thấy mẹ chồng gọi sao thì gọi vậy. Nhưng như em nói đó, chị lên mạng tra cũng thấy nhiều người gọi bánh lớn là bánh chay, bánh nhỏ là trôi; hỏi bạn bè thì người chay, người bảo trôi, người bảo không phải nên chị cũng lúng túng không biết gọi sao cho chính xác nữa.🙂

  5. Banh mau dep wa em, chi cung co cay la cam, de hom nao bat chuoc em lam mon nay moi duoc. Ben day khac vn o cho la lam banh gi ma dung bot nep no khong mem deo ngon lau nhu o vn, lam roi de qua ngay mai la no cung ngat ha`. Cam on em da chia se.

    • Công nhận màu bánh dễ thương chị hén. mà em thích màu tím hoa cà lúc nhồi bột đó chị. Nhìn dễ thương lắm, khi luộc nó sậm màu thành màu tím đỏ.

      Mà em nghĩ bánh trôi nấu nhiều ăn ngán lắm chị, nên chị đừng nấu nhiều để mai ăn chi cho cứng. Làm chừng 250gr bột nếp, ra được chừng 10 viên bánh lớn, hoặc 5 viên lớn, 6 -7 viên nhỏ xíu ăn hết trong ngày là được rồi.🙂

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s